بخشی از کتاب:

« دنيای اسلام در جهان مسيحی نفوذهای گونه‏ گون داشت. اروپا از ديار اسلام غذاها و شربتها و دارو و درمان و اسلحه و نشانهای خانوادگی، سليقه ‏و ذوق هنری، ابزار و رسوم صنعت و تجارت، قوانين و رسوم دريانوردی را فرا گرفت و غالباً لغات آن را نيز از مسلمانان اقتباس كرد… علمای‏ عرب (مسلمان) رياضيات و طبيعيات و شيمی و هيأت و طب يونان را حفظ كردند و به كمال رسانيدند و ميراث يونان را كه بسيار غنی‏تر شده بود، به‏ اروپا انتقال دادند… فيلسوفان عرب (مسلمان) مؤلفات ارسطو را برای اروپای مسيحی حفظ و ضمناً تحريف كردند. ابن سينا و ابن رشد از مشرق‏ بر فلاسفه مدرسی اروپا پرتو افكندند و صلاحيتشان چون يونانيان مورد اعتماد بود… اين نفوذ [اسلامی ] از راه‏ بازرگانی و جنگهای صليبی و ترجمه هزاران كتاب از عربی به لاتين و مسافرتهای دانشورانی از قبيل گربرت و مايكل اسكات و ادلارد باثی به‏ اندلس اسلامی انجام گرفت ».

و هم او می ‏گويد:

 « تنها به دورانهای طلايی تاريخ، يك جامعه می ‏توانسته است در مدتی‏كوتاه اين همه مردان معروف در زمينه سياست و تعليم و ادبيات و لغت و جغرافيا و تاريخ و رياضيات و هيأت و شيمی و فلسفه و طب و مانند آنها كه در چهار قرن اسلام، از هارون الرشيد تا ابن رشد بوده ‏اند، به وجود آورد. قسمتی از اين فعاليت درخشان از ميراث يونان مايه گرفت، اما قسمت اعظم آن، بخصوص در سياست و شعر و هنر، ابتكارات گرانبها بود ».

قدر مسلم اين است كه پديده ‏ای درخشان و چراغی نورافشان به نام تمدن‏ اسلامی قرنها در جهان وجود داشته و سپس اين پديده نابود و اين چراغ‏ خاموش شده است، و امروز مسلمانان با مقايسه با بسياری از ملل جهان و مقايسه با گذشته پرافتخار خودشان در حال انحطاط و تأخر رقت‏باری بسر می‏ برند.

طبعاً اين پرسش پيش می ‏آيد كه چطور شد مسلمانان پس از آن همه پيشروی و ترقی در علوم و معارف و صنايع و نظامات، به قهقرا برگشتند؟ مسؤول اين‏ انحطاط و سير قهقرايی چيست و كيست؟ آيا افراد يا اقوام يا جريانات‏ خاصی سبب شدند كه مسلمين از مسير اصلی خود كه به سوی ترقی و تكامل بود، منحرف شوند، و يا عامل خاصی كه مسلمين را برخلاف انتظار از مسير خود منحرف كند رخ نداده است بلكه مقتضای طبيعت زمان اين است كه هر قومی فقط دوره محدود و معينی از ترقی و تعالی را طی كنند و سپس راه فنا و زوال و انحطاط را بپيمايند؟

اگر عامل خاصی سبب انحراف و انحطاط مسلمين شده است، آن عامل چيست؟ آيا خود اسلام را بايد مسؤول انحطاط مسلمين شناخت – آنچنانكه بسياری ازغربيان (نه همه كه احياناً گرفتار تعصب مسيحی هستند  مسؤوليت‏ مبراست، و مسلمانان خود مسؤول اين انحطاط می‏باشند، و يا نه به اسلام‏ مربوط است و نه به مسلمانان، علت اين انحطاط، ملل و اقوام غير مسلمان‏اند كه در طول تاريخ چهارده قرنی اسلام، به انحای مختلف، با مسلمانان سروكار داشته ‏اند؟ پاسخ به اين پرسش، كار ساده‏ای نيست، يك‏ رشته مباحث ‏نسبتاً طولانی بايد پيش كشيده شود و در هر يك از آنها با اسلوب علمی تحقيق كافی به عمل آيد.