بخشی از کتاب:

يونان كوچك از ميان دايره اي كه قومهاي ديگر بر گرد آن كشيده بودند، آغاز گسترش كرد، و فرزندان آن تقريباً در همه سواحل مديترانه سكونت گرفتند. شبه جزيره يونان كه، به سان دستي لاغر، انگشتان استخواني خود را در درياي جنوب خود دراز كرده است، فقط بخشي است كوچك از يوناني كه ما به تاريخ آن نظر داريم. يونانيان آرام ناپذير، در جريان گسترش خود، به همه جزاير درياي اژه، كرت، رودس، قبرس، مصر، فلسطين، سوريه، بين النهرين، آسياي صغير، درياي مرمره، سياه، شبه جزيره و سواحل شمال اژه، ايتاليا، گل، اسپانيا، سيسيل، و افريقاي شمالي رخنه كردند. در همه اين نواحي، كشور شهرهايي مستقل و متفاوت، كه در عين حال مختصاتي يوناني داشتند، به وجود آوردند: مردم اين كشور شهرها به يوناني سخن مي گفتند، خدايان يوناني را مي پرستيدند، ادبيات يوناني مي خواندند و مي نوشتند، در پيشرفت علوم و فلسفه يوناني سهيم بودند، و دموكراسي را به شيوه اشراف يونان اعمال مي داشتند. يونانيان، حتي پس از مهاجرت و ترك يونان، با وطن بيگانه نمي شدند، بلكه هر جا مي رفتند فرهنگ وطن و احياناً حتي مشتي از خاك آن را با خود مي بردند. از اين رو، درياي مديترانه، تقريباً هزار سال، درياچه اي يوناني و كانون عالم بود.

پيوستن اعضاي پراكنده پيكر يونان و باز ساختن پيكري يگانه، دشوارترين كار مورخ تمدن كلاسيك است. ما هم در اين زمينه كوششي مي كنيم و باز روش خوشايند پيشين را پيش مي گيريم: به گردش مي پردازيم و، به كمك نقشه و خيال، از شهري به شهري مي رويم و، در هر يك از مراكز دنياي يوناني، زندگي يونانيان پيش از جنگهاي ايران را مي نگريم و وجوه اقتصاد و حكومت و تلاش دانشمندان و فيلسوفان و پيشرفتهاي شعر و ابداعات هنرها را مي شناسيم. اين روش كاستيهاي فراوان دارد، زيرا توالي جغرافيايي درست با توالي تاريخي موافق در نمي آيد، و ناگزير بايد از قرني به قرني، و از جزيره اي به جزيره اي بجهيم و، پيش از برخورد با هومر و هزيود، با طالس و آناكسيماندروس رو به رو شويم.

اما، به اين شيوه، خواهيم توانست منظومه جسارت آميز ايلياد را در زمينه واقعي خود، كه شهر شكاك يونياست، تماشا كنيم و هزيود را ببينيم كه از مشاهده كوچگاه‌هاي آيوليا جايي كه پدرش با دلي آزرده پشت سر گذاشته بود سخت دهان به شكايت مي گشايد. سرانجام به آتن خواهيم رسيد، و به تمدن پرمايه پرتنوعي كه آتن به ميراث برده بود و در ماراتون دليرانه از آن دفاع كرد، راهي خواهيم برد.