بخشی از کتاب:

مكرر در قرآن كريم و اخبار و روايات مأثوره از رسول اكرم و ائمه اطهار (علیهم السلام) امر به « تفقه » در دين شده است. از مجموع آنها چنين استنباط می ‏شود كه نظر اسلام اين است كه مسلمين، اسلام را در همه شؤون عميقاً و از روی‏ كمال بصيرت درك كنند. البته تفقه در دين كه مورد عنايت اسلام است، شامل همه شؤون اسلامی است اعم از آنچه مربوط است به اصول اعتقادات‏ اسلامی و جهان بينی اسلامی، و يا اخلاقيات و تربيت اسلامی، و يا اجتماعيات اسلامی و يا عبادات اسلامی و يا مقررات مدنی اسلامی و يا آداب‏ خاص اسلامی در زندگی فردی و يا اجتماعی و غيره. ولی آنچه در ميان‏ مسلمين از قرن دوم به بعد در مورد كلمه « فقه » مصطلع شد قسم خاص است‏ كه می‏ توان آن را « فقه الاحكام » يا « فقه الاستنباط » خواند، و آن‏ عبارت است از: « فهم دقيق و استنباط عميق مقررات عملی اسلامی از منابع و مدارك مربوطه ».

احكام و مقررات اسلامی درباره مسائل و جريانات، به طور جزئی و فردی و به تفصيل درباره هر واقعه و حادثه بيان نشده است و امكان هم ندارد، زيرا حوادث و وقايع در بی نهايت شكل و صورت واقع می‏شود بلكه به صورت‏ يك سلسله اصول، كليات و قواعد بيان شده است.

يك نفر فقيه كه می‏ خواهد حكم يك حادثه و مساله را بيان كند بايد به‏ منابع و مدارك معتبر كه بعداً درباره آنها توضيح خواهيم داد مراجعه كند و با توجه به همه جوانب نظر خود را بيان نمايد. اين است كه فقاهت توأم‏ است با فهم عميق و دقيق و همه جانبه. فقها در تعريف فقه اين عبارت را به كار برده ‏اند: « هو العلم بالاحكام الشرعية الفرعية عن ادلتها التفصيلية ». يعنی فقه عبارت است از علم به احكام فرعی شرع اسلام (يعنی نه مسائل‏ اصول اعتقادی يا تربيتی بلكه احكام عملی) از روی منابع و ادله تفصيلی. (بعداً درباره اين منابع و مدارك توضيح خواهيم داد).