بخشی از کتاب:

 امامت به معنی رهبری اجتماع

 مسئله امامت به معنی اولی كه عرض كردم، همين رياست عامه است. يعنی پيغمبر كه از دنيا می‏رود يكی از شئون او كه بلا تكليف می‏ ماند، رهبری اجتماع است. اجتماع زعيم می‏ خواهد و هيچكس در اين جهت ترديد ندارد. زعيم اجتماع بعد از پيغمبر كيست؟ اين است مسئله‏ ای كه اصل آن را هم شيعه قبول دارد و هم سنی. هم شيعه قبول دارد كه اجتماع نيازمند به‏ يك زعيم و رهبر عالی و فرمانده است و هم سنی. و در همين جاست كه‏ مسئله خلافت به آن شكل مطرح است. شيعه می ‏گويد پيغمبر (صلي الله عليه و آله) رهبر و زعيم بعد از خودش را تعيين كرد و گفت بعد از من زمام امور مسلمين بايد به دست علی (عليه السلام) باشد و اهل تسنن با اختلاف منطقی كه دارند اين مطلب را لااقل به شكلی كه شيعه قبول دارد، قبول ندارند و می‏ گويند در اين جهت‏ پيغمبر شخص معينی را تعيين نكرد و وظيفه خود مسلمين بوده است كه رهبر را بعد از پيغمبر انتخاب كنند. پس آنها هم اصل امامت و پيشوايی را كه‏ مسلمين بايد پيشوا داشته باشند قبول دارند منتها آنها می‏ گويند پيشوا به‏ آن شكل تعيين می ‏شود و شيعه می ‏گويد خير، به آن شكل تعيين شد، پيشوا را خود پيغمبر اكرم (صلي الله عليه و آله) به وحی الهی تعيين كرد.

اگر مسئله امامت در همين حد می‏ بود (يعنی سخن فقط در رهبر سياسی مسلمين‏ بعد از پيغمبر بود)، انصافاً ما هم كه شيعه هستيم امامت را جزء فروع دين‏ قرار می ‏داديم نه اصول دين. می‏ گفتيم اين يك مسئله فرعی است مثل نماز. اما شيعه كه قائل به امامت‏ است تنها به اين حد اكتفا نمی ‏كند كه علی (عليه السلام) يكی از اصحاب پيغمبر، ابوبكر و عمر و عثمان و صدها نفر ديگر حتی سلمان و ابی ‏ذر هم يكی از اصحاب پيغمبر بودند و علی (عليه السلام) از آنها برتر بوده، افضل و اعلم و اتقی‏ و اليق از آنها بوده و پيغمبر هم او را معين كرده بود. نه، شيعه در اين‏ حد واقف نيست، دو مسئله ديگر می ‏گويد كه اصلاً اهل تسنن به اين دو مسئله‏ در مورد احدی قائل نيستند نه اينكه قائل هستند و از علی (عليه السلام) نفی می‏كنند. يكی مسئله امامت به معنی مرجعيت دينی است.

 امامت به معنی مرجعيت دينی

 گفتيم كه پيغمبر مبلغ وحی بود. مردم وقتی می‏ خواستند از متن اسلام‏ بپرسند، از پيغمبر می‏ پرسيدند، آنچه را كه در قرآن نبود از پيغمبر سئوال‏ می‏ كردند. مسئله اين است كه آيا هر چه اسلام می‏ خواسته از احكام و دستورات‏ و معارف بيان كند، همان است كه در قرآن آمده و خود پيغمبر هم به عموم‏ مردم گفته است؟ يا نه، آنچه پيغمبر برای عموم مردم گفت قهراً زمان‏ اجازه نمی ‏داد كه تمام دستورات اسلام باشد. علی (عليه السلام) وصی پيغمبر بود و پيامبر تمام كما كيف اسلام و لااقل كليات اسلام را، آنچه را كه هست و بايد گفته بشود، به علی (عليه السلام) گفت و او را به عنوان يك عالم فوق‏ العاده تعليم يافته از خود و ممتاز از همه اصحاب خويش و كسی كه حتی مثل‏ خودش در گفته ‏اش خطا و اشتباه نمی‏ كند و ناگفته ‏ای از جانب خدا نيست الا اينكه او می ‏داند، معرفی كرد و گفت ايها الناس! بعد از من در مسائل‏ دينی هر چه می‏ خواهيد سؤال بكنيد، از وصی من و اوصيای من بپرسيد. در واقع در اينجا امامت، نوعی كارشناسی اسلام می ‏شود اما يك كارشناسی خيلی بالاتر از حد يك مجتهد، كارشناسی من جانب‏ الله، [و ائمه] يعنی افرادی كه اسلام شناس هستند البته نه اسلام شناسانی‏ كه از روی عقل و فكر خودشان اسلام را شناخته باشند كه قهراً جايز الخطا باشند بلكه افرادی كه از يك طريق رمزی و غيبی كه بر ما مجهول است، علوم اسلام را از پيغمبر گرفته ‏اند، ازپيغمبر (صلي الله عليه و آله) رسيده به علی (عليه السلام) و از علی (عليه السلام) رسيده به امامان بعد و در تمام ادوار ائمه، علم اسلام، يك علم معصوم غير مخطی كه هيچ خطا نمی ‏كند، از هر امامی به امامان بعد رسيده است.