بخشی از کتاب:

امانت با قرض متفاوت است. اگر امانت باشد، از نظر موازين شرعی عين هر امانت بايد حفظ بشود و امانتدار حق تصرف در آن را ندارد. و اگر با اجازه صاحب امانت بخواهد در آن تصرف كند، ديگر امانت نيست، تبديل می ‏شود به قرض. البته مقصودم از تصرف، تصرف از بين برنده است، مثل اينكه عين تعويض بشود يا معامله روی آن بشود يا معدوم گردد. اما تصرف در حدی كه مثلاً فرشی را زير پا بيندازند مقصود نيست.

تعويض عين با ماهيت امانت سازگار نيست. نمی‏ شود گفت اين قالی را مثلاً اينجا امانت می‏ گذارم و در عين اينكه امانت است شما حق داريد آنرا بفروشيد و تبديل به پول يا چيز ديگر بكنيد. اگر من اجازه فروش دادم اين‏ ديگر از امانت بودن خارج می ‏شود. مسلم پولهائی كه مردم به بانك‏ می ‏سپارند، عنوان امانت ندارد. يعنی بانك در اين پولها تصرف می‏ كند و به ديگران قرض می ‏دهد. پس همه اين پولهائی كه به بانك پرداخت می ‏شود بايد اسمش را گذاشت قرض گرفتن‏های بانك. معنی هم ندارد كه به شكل‏ امانت بماند. يعنی اگر كسی در مقام راه حل بگويد بانك در پولهای مردم‏ تصرف نكند و فقط امانتدار باشد، خواهند گفت راكد ماندن پول، خودش‏ غير طبيعی و مضر است. بنابراين پول گرفتن بانك عنوان قرض دارد. حالا ببينيم در مواردی كه بانك سود پرداخت می ‏كند مثل سپرده موقت و پس‏ انداز، آيا اين سودی كه می ‏دهد جايز است يا جايز نيست؟

مسلم به اين شكل كه بانك پولی را به عنوان قرض دريافت كند و به‏ موجب قرار سودی پرداخت كند، ربا است و شرعاً اشكال دارد اما اگر قرار سود در بين نباشد مشتری قرض بدهد و بانك در پرداخت سود آزاد باشد، مقرراتی بانك را اجبار [به پرداخت سود] نكرده باشد و قرض دهنده هم حق مطالبه برای خود قائل نباشد و بانك به‏ دلخواه خود در پايان مدت مبلغی به صاحب پول اضافه بدهد مانعی ندارد ولی‏ به عنوان يك معامله و يك قرار قبلی برای پرداخت سود اشكال دارد و اگر كسی می‏ خواهد از پولی كه به بانك می ‏دهد سودی عايدش بشود، حتماً بايد شكل ديگری داشته باشد مثلاً بانك برای او معامله ‏ای بكند كه همان شكل‏ مضاربه و غيره می‏ شود و بعد روی آن بحث می ‏كنيم.

قسمت دوم فعاليت بانك نقل و انتقال پول است كه البته، هم بدون‏ اشكال است و هم ضروری. بانك، مركزی است برای نقل و انتقال پول كه‏ كاری نظير كار پست انجام می‏ دهد مثلاً پولی را در تهران از شما می ‏گيرد و در مشهد به كس ديگری تحويل می‏ دهد و در مقابل اين خدمت پولی می‏ گيرد كه‏ كارمزد است و در آن هيچ بحثی نيست.